Από τον λιγνίτη της ΔΕΗ στο data center της Amazon

Όταν οι γονείς της Ιωάννας Βασιλειάδου έμαθαν για το data center που σχεδιάζεται, την πήραν τηλέφωνο ενθουσιασμένοι. «Μου είπαν ότι είναι μια πολύ καλή ευκαιρία να γυρίσουμε όλοι πίσω στην Πτολεμαΐδα. Ότι θα ανοίξουν πολλές θέσεις εργασίας, ότι καλό θα ήταν να κάνω κι ένα μεταπτυχιακό στην πληροφορική για να μπω μέσα».

Η Βασιλειάδου είναι 29 ετών και ζει και εργάζεται στην Αθήνα. Τόσο η ίδια όσο και τα  δύο της αδέρφια έχουν φύγει από την Πτολεμαΐδα, όπου μεγάλωσαν. Για τους γονείς τους, η νέα επένδυση είναι μια ελπίδα ότι θα μπορέσουν να επιστρέψουν τα παιδιά τους στον τόπο τους.

Στον χώρο του εργοστασίου της ΔΕΗ στον Άγιο Δημήτριο Κοζάνης, όπου για δεκαετίες παραγόταν ηλεκτρική ενέργεια από λιγνίτη, σχεδιάζεται σήμερα το μεγαλύτερο data center της Ελλάδας και ένα από τα μεγαλύτερα της Ευρώπης.

Σύμφωνα με το μνημόνιο συνεργασίας, η ΔΕΗ θα διαθέσει τη γη, τα κτίρια και τις ενεργειακές υποδομές. Η Amazon Web Services, θυγατρική του αμερικανικού τεχνολογικού κολοσσού Amazon, θα εγκαταστήσει και θα λειτουργεί τον εξοπλισμό πληροφορικής. Για να προχωρήσει το έργο, εκκρεμούν οι οριστικές συμφωνίες και οι απαραίτητες εγκρίσεις.

Ο Θόδωρος Κουσαλίδης εργάζεται στη ΔΕΗ εδώ και 26 χρόνια. Είναι 52 ετών και κατάγεται από τον Άγιο Δημήτριο, το χωριό όπου βρίσκεται το εργοστάσιο που σχεδιάζεται να φιλοξενήσει το data center.

Μας ξεναγεί στις εγκαταστάσεις. Οι πύργοι ψύξης εξακολουθούν να δεσπόζουν στον χώρο, αλλά οι μονάδες έχουν σβήσει. Στην πύλη συναντάμε έναν φύλακα που εργάζεται εκεί εδώ και τριάντα χρόνια.

Ο ίδιος ο Κουσαλίδης  ετοιμάζεται να αποχωρήσει από τη ΔΕΗ, με μειωμένη σύνταξη και ένα πακέτο εθελουσίας. Για τις επιπτώσεις της νέας επένδυσης, όμως, οι απαντήσεις που έχει στη διάθεσή του είναι ελάχιστες.

«Σχεδόν κανείς δεν ξέρει τι επιπτώσεις θα έχει, τι θέσεις εργασίας θα έχει, τι κέρδος έχει η περιοχή από αυτό και αν έχει ή αν έχει και ζημία», λέει στο Solomon.

Τα ερωτήματα δεν περιορίζονται στην απασχόληση.

Η λειτουργία ενός data center συνδέεται με ανάγκες σε ηλεκτρική ενέργεια και, ανάλογα με τον σχεδιασμό των εγκαταστάσεων και τα συστήματα ψύξης που χρησιμοποιούνται, σε νερό. Για μια περιοχή που βρίσκεται σε διαδικασία ενεργειακού μετασχηματισμού, η κατανόηση αυτών των αναγκών είναι κρίσιμη για την αξιολόγηση του έργου.

Πόση ηλεκτρική ενέργεια θα χρειάζεται η εγκατάσταση; Πόσο νερό θα καταναλώνει; Πώς θα καλύπτονται αυτές οι ανάγκες και ποιες θα είναι οι επιπτώσεις τους στην περιοχή;

Στην απάντησή της προς το Solomon, η AWS αναφέρθηκε στην αποδοτικότητα των εγκαταστάσεών της και στη συμβολή της στις τοπικές κοινωνίες, χωρίς να δώσει συγκεκριμένα στοιχεία για τις ανάγκες του σχεδιαζόμενου έργου. Η ΔΕΗ δεν απάντησε στα ερωτήματα που της απευθύναμε έως την ολοκλήρωση του επεισοδίου.

Η έλλειψη αυτών των στοιχείων αφήνει τους κατοίκους χωρίς τη δυνατότητα να αξιολογήσουν συνολικά την επένδυση: όχι μόνο ως προς τις υποσχόμενες θέσεις εργασίας, αλλά και ως προς το κόστος, τις απαιτήσεις και το πραγματικό όφελος για την περιοχή.

Στο τέταρτο επεισόδιο του Solomon Unreported, ταξιδεύουμε στη Δυτική Μακεδονία και συναντάμε ανθρώπους που προσπαθούν να καταλάβουν τι σημαίνει η νέα επένδυση για τον τόπο τους.

Μιλάμε με κατοίκους που αρχίζουν να οργανώνονται για να διεκδικήσουν απαντήσεις, με εργαζομένους της ΔΕΗ που βλέπουν το εργασιακό τους μέλλον να αλλάζει, και με νέους ανθρώπους που αναρωτιούνται αν θα μπορέσουν να χτίσουν τη ζωή τους εκεί όπου μεγάλωσαν.

Καταγράφουμε το χάσμα ανάμεσα στις προσδοκίες που συνοδεύουν την επένδυση και στις πληροφορίες που είναι σήμερα διαθέσιμες. Ακόμη και οι τοπικοί φορείς που θα κληθούν να προετοιμάσουν την περιοχή για τις αλλαγές δεν διαθέτουν όλες τις απαντήσεις που χρειάζονται.

Μπορεί ένα data center να προσφέρει πραγματικές προοπτικές σε μια περιοχή που έχτισε την οικονομία και την κοινωνική της ζωή γύρω από τον λιγνίτη; Και, πριν ακόμη ληφθούν οι οριστικές αποφάσεις, έχουν οι άνθρωποι που ζουν εκεί την ενημέρωση και τη δυνατότητα συμμετοχής που χρειάζονται για να κρίνουν τι διακυβεύεται;

Το τέταρτο επεισόδιο του Solomon Unreported είναι επίσης διαθέσιμο στις πλατφόρμες RSS.com, Spotify, Apple Podcasts, Pocket Casts, και YouTube.

Disclaimer (1)

*Το έργο Ανοιχτές Συχνότητες υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος PLATO, με φορέα υλοποίησης το Solomon. Το PLATO συγχρηματοδοτείται από την ΕE, μέσω του προγράμματος Citizens, Equality, Rights and Values (CERV), το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το Κέντρο Στήριξης ΜΚΟ με συνολικό ποσό επιχορήγησης €3,1 εκ.

Οι απόψεις και οι γνώμες που διατυπώνονται εκφράζουν αποκλειστικά τις απόψεις των συντακτών και δεν αντιπροσωπεύουν κατ’ ανάγκη τις απόψεις της ΕE, του Ευρωπαϊκού Εκτελεστικού Οργανισμού Εκπαίδευσης και Πολιτισμού (EACEA), του Ιδρύματος Μποδοσάκη ή του NGO Support Centre. Η ΕE, o EACEA, το Ίδρυμα Μποδοσάκη και το NGO Support Centre δεν μπορούν να θεωρηθούν υπεύθυνοι για τις εκφραζόμενες απόψεις.